(gepubliceerd in AD/BD 20 december 2025)
Met prof. Kees de Groot en em. hoogleraar Hans Lindahl
Op 7 juni 2024 schreven de rectoren van alle Nederlandse universiteiten https://www.trouw.nl/opinie/universiteiten-wij-willen-israelische-wetenschappers-niet-isoleren~bac0d374/ dat ze banden met Israëlische universiteiten niet zouden verbreken, maar als wisselgeld beloofden zij dat ‘wij er sterk aan hechten onze Palestijnse collega’s te steunen’ en spraken zelfs van samenwerking met Palestijnse universiteiten. Het stuk kwam vlak nadat een aantal van hen zelf adviescommissies over het vraagstuk hadden ingesteld.
Een storm van protest ontstak, die toenam toen deze academische commissies adviseerden om de banden met de Israëlische partners wèl op te schorten. Er volgden nog vele acties door studenten en medewerkers: demonstraties, brieven, publicaties, verzoeken om een gesprek, enzovoort. Maar deze werden niet gehoord.
Bij de jongste openbare ceremonies in Tilburg University zwegen de bestuurders als het graf over Gaza, Palestina, of het Palestijnse volk, laat staan dat zich uitten over het lot van de Palestijnse wetenschappelijke collega’s.
Wij vroegen dus bij Tilburg University na wat er van deze beloften aan de rectoren gekomen is. Het College van Bestuur had zelf geen enkele stap genomen, al was het maar moreel, om de Palestijnse collega’s te steunen of de samenwerking te bevorderen. Op eigen initiatief heeft een faculteit één wetenschapper uitgenodigd voor verblijf. Noch hebben de rectoren samen iets ondernomen, antwoordde de Universiteiten van Nederland ons op vragen. Een enkele faculteit heeft beurzen voor een handvol Palestijnse studenten geregeld of een wetenschapper onderdak geboden.
Al die verbroken beloften zijn beschamend. De rectoren zetten de geloofwaardigheid van de academie op het spel door zich niet aan de regels te houden, terwijl het instituut wetenschap het hoogste vertrouwen geniet in de samenleving, zelfs boven de rechtspraak, de journalistiek en de politiek. Nog steeds hebben verschillende colleges de adviezen om alle banden op te schorten niet opgevolgd, met uitvluchten over dialoog zoals Tilburg University die eindeloos blijft voeren met onder meer de Hebrew University in bezet gebied. (Dat baarlijke feit alleen al had voldoende moeten zijn om samenwerking ter direct te staken.) Dialoog die het bestuur met ons overigens mijdt. Beschamend is ook het totaal negeren van een onafhankelijke wetenschappelijk onderzoek met dezelfde conclusies als van de adviescommissies (23 september 2025 Het ‘enige verantwoorde pad’ is het opschorten van alle universitaire banden met Israël, zeggen Nederlandse academici in een nieuw rapport – NRC). Beschamend is verder de weigering om internationaal recht voor te laten gaan op eigen (financieel en Israëlisch) belang. Beschamend zijn de loze beloften om als universiteiten gezamenlijk op te trekken: elke universiteit doet wat anders. Maar het meest schaamtevol is de gezamenlijke onverschilligheid van het voltallige bestuur van de Nederlandse academie voor het leed én de rechten van de Palestijnse collega’s. Deze collega’s bestaan niet voor ze. En zelfs het verraad van het wisselgeld is vergeten.
We laten ons graag inspireren door de lastige weduwe uit het Nieuwe Testament die haar recht wilde halen over een kwestie bij de ‘onrechtvaardige’ rechter’ ‘die God niet vreesde en geen mens ontzag’. Ze bleef maar komen en vroeg hem telkens: ‘doe mij recht tegen mijn wederpartij’. De rechter wees haar elke keer de deur, totdat hij tegen zichzelf zei: ‘deze weduwe valt mij moeilijk’. Daarom besloot hij haar recht te doen ‘opdat zij niet ten slotte kome en mij het hoofd breke’. (Lucas 18: 1-8)
Gelukkig zijn er steeds meer klagende weduwen. We geven het niet op totdat er recht is gedaan. Is het niet vanuit de overtuiging dat de universiteit moet handelen volgens juridische, bestuurlijke, wetenschappelijke, ethische en humanitaire normen, dan maar omdat de onrechtvaardige rector het beu is. Want wij blijven komen.