Geen e-woord voor de Bersiap


De Nederlandse excuses voor het bloedbad in Rawagede maken meteen een discussie los in ons land. In de NRC van 12 december schrijft Jan A. Somers dat het nu de beurt is aan Indonesie om zich openlijk te verontschuldigen voor de Bersiap-periode direct na de Nederlandse Japanse capitulatie in Nederlands Indie. Bersiap betekent ‘weest paraat’ en was een oproep gericht aan jongeren om de Japanse kampen aan te vallen, waar nog verzwakte Nederlandse vrouwen en kinderen bivakkeerden, die wachtten op evacuatie van de geallieerden.

Ook mijn familie heeft na de capitulatie de Bersiap in de Japanse kampen meegemaakt. Mijn grootmoeder, die nog geen 39 kilo woog en haar drie kinderen, onder wie mijn vader van 13 jaar (19 kilo schoon aan de haak), overleefden deze ternauwernood.
Ondanks de erkenning van het leed en het grote onrecht dat deze groep Nederlanders is aangedaan, ben ik het niet met Somers eens dat Indonesië ook excuses zou moeten aanbieden voor de Bersiap.

Er is namelijk een belangrijk verschil: de net uitgeroepen Indonesische regering in 1945 kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor het aanrichten van een slachting onder weerloze Nederlandse vrouwen en kinderen. Dat waren bendes opgeschoten jongeren, die Japanse wapens hadden gekregen of veroverd. Al of niet opgehitst door sommige politici, was het geen overheidsbeleid. De massamoord in Rawagede daarentegen kon plaatsvinden tegen de achtergrond van een weloverwogen beslissing tot een koloniale oorlog die door de Nederlandse regering was genomen. Deze werd bovendien gesteund door de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking.

Daarbij is het aantal slachtoffers onvergelijkbaar: tijdens de Bersiap kwamen tussen de 3500 en 20.000 Nederlanders, Indo Europeanen en Chinezen om. Bij de onafhankelijkheidsoorlog (lees: politionele acties) tussen de 100.000 en 200.000 Indonesiers.
Als kleinkind van een koloniale machthebber in Nederlands-Indie en kind van een kampkind, hoop ik dat Rawagede het begin is van erkenning en bewustwording van alle wreedheden die ons land heeft begaan in onze voormalige kolonie. Juist de nadruk op de Bersiaptijd staat dat in de weg, doordat de overlevenden vooral het eigen leed in de Nederlands-Indische geschiedenis voor het voetlicht willen halen.

(gepubliceerd in NRC 17 december)

This entry was posted in Opinie and tagged , . Bookmark the permalink.